Το τέλος της μουσικής της οθόνης;

Arthromovi_frontpage

Η σύγχρονη παραγωγή κινηματογραφικής μουσικής απέχει πολύ από το ένδοξο παρελθόν των μεγάλων συνθετών -ακόμα και του σύγχρονου Χόλυγουντ- που κατά κάποιο τρόπο είχαν επωμιστεί τη σκυτάλη από την κλασσική μουσική. Σε ακόμα χειρότερη μοίρα βρίσκεται το ενδιαφέρον του κοινού για την κινηματογραφική μουσική, πλην των συλλογών από τραγούδια που φιλοξενούνται σε μια ταινία. Άλλωστε η απουσία της «μεγάλης ορχήστρας» από τις ηχογραφήσεις της τελευταίας 15ετίας τουλάχιστον, είναι το μεγαλύτερο αγκάθι για όσους παρακολουθούν τα soundtracks.

Φυσικά υπάρχουν οι ελάχιστες εξαιρέσεις των 3-4 ονομάτων που έχουν μια ρεζερβέ θέση κάθε χρόνο στην οσκαρική πεντάδα. Ο αειθαλής John Williams που θρονιασμένος θαρρείς, με τα βαριά γαλόνια του στο πέτο, συνθέτει αραχνοΰφαντα παραμυθένια μοτίβα θυμίζοντας συχνά φάντασμα του παλιού καλού εαυτού του – χωρίς παραδόξως κανείς δεν ενοχλείται. Ο Alexandre Desplat που δουλεύει υπερωρίες για να προλάβει τις πολυάριθμες αναθέσεις σε παραγωγές πρώτης κατηγορίας. Ο θορυβώδης Hans Zimmer που με τα χρόνια ολισθαίνει με ευκολία στην τυμπανοκρουσία και τον στόμφο που απαιτούν τα βαρυκόκκαλα και πομπώδη θέματα περιπετειών που υπογράφει. Τέλος, ο αξιόπιστος επαγγελματίας Howard Shore που είναι από τους λίγους που ισορροπούν ανάμεσα στην καλογυαλισμένη ατμόσφαιρα στην οποία αρέσκεται οι κατασταλτική μηχανή του mainstream και στις σκιές που ντύνουν το σινεμά του φανταστικού. Μετά από την ελίτ όμως, τι;

Το πρώτο μισό του 2014 η καλή κινηματογραφική μουσική φαντάζει σχεδόν ανύπαρκτη, με αποτέλεσμα τη απόλυτη σχεδόν απαξίωση από μεγάλη μερίδα του κοινού. Ελάχιστη καλή μουσική που έχει γραφτεί για τον κινηματογράφο φέτος και ακόμη λιγότερα είναι τα αξιομνημόνευτα θέματα. Με μεγάλο κόπο και μπόλικη καλή θέληση ξεχώρισα τέσσερα στο σύνολο soundtrack, τα οποία είναι άξια λόγου, τα οποία λειτουργούν και εκτός οθόνης, και που ενώ είναι ταγμένα στην υπηρεσία της εικόνας, καταφέρνουν να διεγείρουν το αισθητήριο του ακροατή.

Ο Mica Levi υπέγραψε τις ευφάνταστες ηχητικές εξάρσεις του Under The Skin. Πολύ περισσότερο από ένα soundtrack, το Under The Skin είναι ένα magnum opus που στα σκάει ύπουλα στον εγκέφαλο. Ένας instrumental εφιάλτης που δεν απαγκιστρώνεται από τους περίτεχνους υπαρξιακούς εφιάλτες του ανθρωποειδούς γυναίκας-αρπακτικού που παρακολουθούν τα στυλιζαρισμένα πλάνα της ταινίας. Ένα εμπνευσμένο soundtrack για όσους αγαπούν τους παρακμιακούς θορύβους του industrial και την κολασμένη αποσύνθεση που αποπνέουν οι Nine Inch Nails. Είναι αδύνατο να ακούσεις αυτό το soundtrack χωρίς να χαθείς την άβολη αίσθηση επικινδυνότητας που σε καλεί. Είναι μουσική που δημιουργεί με το στανιό εικόνες στο μυαλό σου. Είτε θες να τις δεις είτε όχι.

Σε ανάλογο τερέν πατάνε οι Danny Bensi και Saunder Jurriaans για το soundtrack του ατμοσφαιρικού θρίλερ Enemy. Το παράξενο δίδυμο ενορχηστρώνει με πνευστά που ακούγονται περιπαικτικά και ατμοσφαιρικά αλλά στάζουν βιτριόλι θέματα που ντύνουν ιδανικά αυτό το καφκικής σύλληψης θρίλερ ταυτοπροσωπίας. Στήνουν με μινιμαλιστικά υλικά ένα μεγαλειώδες ηχοτοπίο με πολλές διαφορετικές υφές και με την απουσία εκρήξεων να μην μειώνει τίποτα την άβολη αίσθηση του σασπένς. Πρόκειται στην πραγματικότητα για ατονική μουσική. Καλοκουρδισμένη αίσθηση της… «ξεκούρδιστης» αναλογικής ατμόσφαιρας που δημιουργούν πνευστά που σου γαργαλάνε το μυαλό. Ένα ιδανικό αντίβαρο για το soundtrack του The Master που είχε υπογράψει πέρσι ο John Greenwood των Radiohead.

Η Χολιγουντιανή αισθητική κάθε άλλο παρά πέπλο ασφαλείας αποδείχθηκε για τον Darren Aronofsky και το βιβλικό του έπος «Νώε». Όμως αντίθετα, δεν εμπόδισε σε τίποτα τον Clint Mansell να πάρει παρέα τους Kronos Quartet και να υπογράψει ένα από τα πιο αξιόλογα soundtrack των τελευταίων ετών. Εδώ μάλιστα μοιάζει πιο ισορροπημένος από το διαλογιστικό ύφος του Fountain και ακόμα πιο φιλόδοξος και δεξιοτεχνικά στεκούμενος απέναντι στον πολυπρισματικό μουσικό καμβά του. Οι συναισθηματικές επάλξεις της καινής διαθήκης περισσεύουν για τον Mansell, ο οποίος ενορχηστρώνει ένα «ρέκβιεμ για ένα όνειρο» που ονειρεύτηκε ένας φανατικός θρησκόληπτος. Χωρίς να επαναλαμβάνεται ούτε στιγμή λοιπόν, χτίζει ένα συμπαγές στρώμα με συμπαγή ενορχήστρωση και spiritual εξάρσεις σε απόλυτη ονειρική διέγερση. Κερασάκι στην τούρτα το τραγούδι της Patti Smith με τίτλο Faith.

Περισσότερο άνθρωπος του 20ου αιώνα από τους προηγούμενους είναι ο Marcelo Zarvos, ο οποίος υπογράφει το soundtrack μιας μάλλον αδιάφορης ταινίας που θα έπρεπε να συγκαταλέγεται στα video club (αν υπάρχουν ακόμα) στην κατηγορία «γεροντοέρωτες». Η μουσική του Zarvos για το Face Of Love, δείχνει το δρόμο της παραδοσιακής κινηματογραφικής μουσικής, με ατόφιο στυλ και διαχρονικό ύφος. Όλα όσα κάνουν τα μεγάλα soundtrack να είναι αυτό που είναι, βρίσκονται εδώ προσεκτικά τοποθετημένα. Το ρομαντικό score, το κρεσέντο για το THE END του φινάλε, το πηγαίο γλυκερό συναίσθημα που υγραίνει τα μάτια. Ο Marcelo Zarvos φτιάχνει ρομαντική μουσική χωρίς να γίνεται Χολιγουντιανά γλυκερός (ω, τι κατόρθωμα!) και φτιάχνει μουσική που δεν χρειάζεται εικόνες ή τους γοητευτικούς πρωταγωνιστές για να αναπνεύσει. Μάλλον στέκει καλύτερα χωρίς αυτούς και τις κλισαρισμένες εικόνες καρμικού έρωτα που πραγματεύεται το φιλμ. Υπέροχη, πλούσια σε ιδέες και μοτίβα μουσική με πηγαίο ρομαντισμό και την αίσθηση του βάθους στην ενορχήστρωση.

Αυτό το τελευταίο είναι άλλο μεγάλο ζήτημα καθώς είναι αμφίβολο το αν χρειάζεται να απογαλακτιστεί ένα soundtrack από τις κινηματογραφικές εικόνες που το γέννησαν για να θεωρηθεί σημαντικό και αυτάρκες. Δεν έχω ακούσει ποτέ το Psycho του Bernard Hermann εκτός ταινίας, αλλά αυτό δεν του αφαιρεί καθόλου σε αξία. Το μόνο που έχει ζωτική και όχι μόνο φιλοσοφική σημασία αυτή τη χρονική στιγμή, είναι να διασωθεί η ιδέα των soundtrack από συνθέτες που… συνθέτουν. Προτού οι συνθέτες θεωρηθούν απομεινάρι μιας παλιάς εποχής από πού από κεκτημένη αμηχανία θα τους αποκαλούμε «κλασικούς».

 

Από το Avopolis

Advertisements

About InfluencesOnly

a television version of a person with a broken heart
This entry was posted in Article, Cinema, Music. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s