The Limo Connection

 

Ανάμεσα σε δύο απόλυτα διαφορετικές φετινές ταινίες, το Holy Motors του Καράξ και το Cosmopolis του Κρόνενμπεργκ, υπάρχει μια εξ αγχιστείας συγγένεια στην υφολογία τους, που εκφράζεται με την κοινή σημειολογία μιας λιμουζίνας που κουβαλάει δυο ανώνυμες υπάρξεις –ας τους πούμε ήρωες- για ένα ωρολογιακής σημασίας 24ωρο. Τα δυο πολυτελή αυτοκίνητα αντί για GPS έχουν άξονα μια εγκεφαλική γεωμετρία και οι ψυχολογικές διαδρομές τους θα βιωθούν συλλογικά την ύστατη ώρα, αφού ο φακός τις καταγράψει. Όμως, αν και οι διαδρομές τους δεν καθίστανται πουθενά τεμνόμενες (όχι μόνο γιατί η μια είναι στο Παρίσι ενώ η άλλη στο Μανχάταν) χαράσσουν μια ομόκεντρη πλεύση. Αυτές οι δυο ταινίες κάνουν μια ακτινογραφία στο ζοφερό παρόν και μιλάνε για το Τ Ω Ρ Α. Το κοινό διακύβευμα είναι η κοινωνική δυσμορφία και η νέα πνευματική ταυτότητα του ανθρώπου που μάχεται το πεπρωμένο του. Πρόκειται για δυο φιλμικές καλλιγραφίες που αν δεν σπάσει ο αλγόριθμoς της αφήγησής τους θα μείνουν μόνιμα αυτοεξορισμένες στο ασυνείδητο του θεατή. Το Holy Motors εναρμονίζει την αναβλύζουσα σινεφιλία και την αναρχία, με manual τις καθοριστικές μεταμφιέσεις ενός ηθοποιού. To Cosmopolis δεν απαγκιστρώνεται ποτέ απ’τον βερμπαλισμό του και γι’αυτό υστερεί σε συγκινησιακό αποτύπωμα. Ο Γάλλoς Καράξ και ο Καναδός Κρόνενμπεργκ παρουσιάστηκαν φέτος σαν μπροστάρηδες μιας μαχόμενης ελίτ “αιρετικών”, αυτών που ακόμη ακολουθούν μη γραμμικά μονοπάτια και αλλόκοτες μεθοδολογίες για να φτιάξουν τη “σωτήρια” ταινία.

Το Holy Motors ξεκινάει το διανοητικό του πάζλ από την εναρκτήρια κιόλας σκηνή ενός ατμοσφαιρικού ονείρου, που βγάζει αναθυμιάσεις από το Inland Empire, με τον ίδιο τον Καράξ στο ρόλο κλειδοκράτορα για όσα έπονται. Ο ναρκισσισμός όσο και η αναρχική του ιδιοφυία αντανακλούνται ποικιλότροπα μέσω των τελετουργικών στολισμών ενός υπάκουου ηθοποιού σε αποστολές πολλαπλών ρόλων. Κάπου στο μεταίχμιο αυτής της κρυπτικής μυσταγωγίας, ο ημιφωτισμένος πραγματικός του εαυτός, μας υπογραμμίζει με σημειολογική σαφήνεια το νόημα αυτής της πλαστογράφησης καταστάσεων. Η αμφιβολία της αυθεντικότητάς των επεισοδίων που βλέπουμε μας σύρουν στο υπόβαθρο της αλλοτριωμένης ανθρώπινης φύσης. Όμως υπάρχει μια πανούργα νοηματική παράμετρος στον φορμαλιστικό κορμό της ταινίας. Υπάρχει μια προσπάθεια αποθέωση της δύναμης του κινηματογράφου με όρους βωβού σινεμά (που κι αυτό υμνείται σε εμβόλιμα καρέ). Όλες οι σκηνές αναβλύζουν γάργαρη σινεφιλία και “γνώση”. Η άνιση εμπλοκή του ήρωα με αλλόκοτα επεισόδια παράγουν φρενήρεις αναφορές στην ιστορία του κινηματογράφου αλλά και στο έργο του ίδιου του σκηνοθέτη. Μια γενναία νίκη των εμμονών ενός δημιουργού απέναντι στον έκπτωτο ανθρώπινο πολιτισμό. Ο Καράξ σε ένα επίτευγμα εσωτερικότητας και σκηνοθετικού ενστίκτου, σιγοντάρει τις μεταστάσεις των ποικίλων χαρακτήρων του Λαβάν, για να πετύχει ένα φιλοσοφικό σλάλομ ανάμεσα στην εικονική πραγματικότητα, την πατρότητα, την βεβήλωση του όμορφου, τη θνητότητα, τη βία, την αγιοσύνη, το Παρίσι… και φυσικά το σινεμά, με τον απολιθωμένο κόσμο να κείτεται αναίσθητος σε μια σκοτεινή αίθουσα. Σαν σοφός δημιουργός μας υπογραμμίζει πως ακόμα και το «κενό σκοτάδι» μπορεί και εξευγενίζεται από τη μηχανή προβολής. Ότι η μνήμη του σινεμά ΕΙΝΑΙ το καταφύγιο. Μόνο μέσα από αυτή την τέχνη άλλωστε, θα έβρισκε διέξοδο το «πύρινο» όραμα ενός τόσο αληθινού νεωτεριστή.

αδιανόητη σκηνή ανθολογίας από το Holy Motors

Το πολυσχιδές φιλοσοφικό πόνημα του Κρόνενμπεργκ προκάλεσε τόσο πλήξη όσο και αμηχανία σε πολλούς. Εύκολα το Cosmopolis μπορεί να κατηγορηθεί σαν μια άγονη φαντασίωση εξαιτίας του νεφελώδους προσανατολισμού της ιστορίας του. Ένας γιάπης που πρέπει να πάει για κούρεμα, αντιμετωπίζει τις ειλημμένες αποφάσεις ενός χρηματιστηριακού χάους και η λιμουζίνα του περιστοιχίζεται από μια τελματωμένη επανάσταση με σύμβολο ψόφιους αρουραίους. Αν και ριψοκίνδυνα λογοκρατούμενη, η πλατύτερη σινεματική ματιά του Κρόνενμπεργκ εξαπολύει μικρές δόσεις νιχιλισμού. Με τη δράση να απουσιάζει πλήρως, το πάνω χέρι παίρνει ένα συνονθύλευμα από λεκτικά θραύσματα και δοκιμιακές ιδέες, μέχρι που οδηγούμαστε σε μια ύπουλη (αντι)κλιμάκωση της ιστορίας. Την επεξηγηματική θεωρία της εκδίκησης μέσα από μια συμβολική πράξη φόνου (ή αυτοκτονίας) που μένει μετέωρη, εκφράζει ένας ανώνυμος εξολοθρευτής άγγελος που υποδύεται ο Πωλ Τζιαμάτι. Μια φιγούρα που είτε είναι πραγματική είτε αποκύημα της μονόχνοτης φαντασίας του Πάτινσον, είναι ένα θρασύ κοσμογονικό σχόλιο για το νέο αιώνα. Τα γεωμετρικά καδραρίσματα και η υποτονική μεγαλοπρέπεια του Κρόνενμπεργκ, καταφέρνουν με έναν μη περιγράψιμο τρόπο την έκκριση πανικού σε κάθε στιγμή και ανεβάζουν τον πήχη ανεκτικότητας αφού τα κρυπτογραφημένα μηνύματα δύσκολα θα αφομοιωθούν. Το ταξίδι της λιμουζίνας -που λειτουργεί σαν κινούμενο δωμάτιο πανικού- κρίνεται στη σύγκρουση. Τα φιμέ τζάμια της εντοιχίζουν την καμουφλαρισμένη οδύνη ενός ήρωα- προάγγελου ενός καπιταλιστικού ολοκαυτώματος. Η αποδόμηση του status quo καιροφυλακτούσε καιρό. Η δυσαρέσκειά μας, περισσεύει.

Advertisements

About InfluencesOnly

a television version of a person with a broken heart
This entry was posted in Cinema. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s