Biopics

 

 

 

Δυο πολιτικές προσωπικότητες με τεράστιο εκτόπισμα στην πολιτική ζωή Ευρώπης και Αμερικής και με μακροχρόνια και ανυπολόγιστη επιρροή στις πολιτικές εξελίξεις των τελευταίων δεκαετιών. Δυο ακραία αμφιλεγόμενες φιγούρες τις οποίες πλησιάζουν δυο διαφορετικοί δημιουργοί. Ο 80χρονος παλαίμαχος Αμερικάνος Κλιντ Ίστγουντ αφηγείται την (παρά)πολιτική σταδιοδρομία του Έντγκαρ Χούβερ, με όχημα τον Λεονάρντο Ντι Κάπριο. Η 54χρονη (σχετικά) άπειρη στον κινηματογράφο Φιλίντα Λόιντ, αναλαμβάνει να αφηγηθεί τον βίο και τα έργα της Μάργκαρετ Θάτσερ με όχημα την ερμηνεία της Μεριλ Στριπ.

Οι δυο πρόσφατες πολιτικές βιογραφίες είναι μια καλή αφορμή για να αναλογιστούμε ξανά ένα μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζει το είδος. Που αρχίζει και τελειώνει η ευθύνη για πιστή αναπαράσταση των γεγονότων, ποια είναι τα όρια της αγιογραφίας αν μπορούμε να προσπεράσουμε την πολιτική εικόνα για χάρη ενός προσωπικού «εξανθρωπισμού» του πολιτικού όντος. Το Iron Lady και το J. Edgar υποτίθεται πως ρίχνουν μια ματιά στον άνθρωπο και την ψυχολογία του, πίσω από το έργο και τη δημόσια εικόνα και το κάνουν (ελαφρώς ανήθικα) ξεκινώντας να τους δείχνουν σαν γέρους με προβλήματα υγείας. Έτσι, για να νοιώσουμε οίκτο για (φυσιολογικά) προβλήματα που έρχονται με την τρίτη ηλικία και να και πάμε με ήπιες διαθέσεις και περισσότερη ανοχή πίσω στο χρόνο.
Ο Ίστγουντ, εμβληματική μορφή για το Αμερικάνικο «λαϊκό» σινεμά και πιστός Ρεπουμπλικάνος, ενώ προσπαθεί να μιλήσει για τον Χούβερ, η βαθειά συντηρητική πολιτική του σκέψη βρίσκει χαραμάδες στο σενάριο. Για να ξέρουμε τι λέμε, ο Χούβερ υπήρξε μια από τις πιο αποκρουστικές μορφές του Αμερικανικού παρακράτους και ηγείτο της ιδέας της «λευκής Αμερικής». Από συντηρητικός διευθυντής του FBI έφτασε να εκπροσωπεί μέσα στα χρόνια τον μεταπολεμικό φασισμό και να τον συσπειρώνει πολιτικά βγάζοντάς τον από τις κλειστές σέκτες. Οι απόρρητοι φάκελοι στα αρχεία του είχαν τα «άπλυτα» προέδρων, γερουσιαστών, κυβερνητών και κάθε πολίτη που σχετίστηκε έστω αμυδρά με κάποιο πολιτικό πρόσωπο. Ο Χούβερ είχε στο χέρι τον πολιτικό κόσμο της Αμερικής, ήταν ανοιχτά ρατσιστής (συνεργάζονταν με την Κου Κλουξ Κλαν) και μπροστά του και κατοπινές φιγούρες της πολιτικής όπως ο Ντικ Τσένεϊ θυμίζουν κατηχητικό. Ο Χούβερ δεν ήταν απλά ομοφυλόφιλος, ήταν διαταραγμένος gay και ομοφοβικός μαζί, είχε άντρο οργίων με υπηρετικό προσωπικό και επιδίδονταν συστηματικά στο cross-dressing.

Ο Κλίντ όμως είτε επειδή δεν θέλει να ασχοληθεί με «κουτσομπολιό» είτε απλά επειδή μπορεί, παραποιεί με ανήθικο τρόπο όσα δυο γενιές ιστορικών έδωσαν μάχη να καταγράψουν και να ερευνήσουν, ώστε να διαβάζουμε εμείς και να μαθαίνουμε. Έτσι, επειδή…ξέρει καλύτερα. Ο Χούβερ για τον Ίστγουντ δεν είναι ένα φασιστοειδές, ούτε ρατσιστής, ούτε εκβιαστής, ούτε φοράει φουστάνια. Είναι ένα παρεξηγημένο παιδί, που κάπως το παράκανε με όσα του δίδαξαν όταν ήταν μικρός και -όπως ο Μακάρθι- μισούσε λίγο παραπάνω τους αριστερούς. Μάλιστα παρουσιάζεται και σαν καρεκλοκένταυρος γεράκος που αν δεν ασχολιόσουν μαζί του δεν σε πείραζε. Ένας ξεχασμένος και ζηλιάρης γραφικός που όλο ενοχλούσε και ανακατευόταν στα πόδια όλων (παλιόγερο τον αποκαλούν όλοι) αλλά αν τον γνώριζες ήταν ψυχούλα και φορούσε…παντελόνια που λένε στο λιμάνι. Απλά η μάνα του τον παραχάιδεψε και τόσα ήξερε, τόσα έκανε. Περί ομοφυλοφιλίας ούτε λόγος, απλά ζούσε ένα ισχυρό male bonding “γοητείας” με τον Κλάιντ Τόλσον. Τη μια φορά που ο Τόλσον (φυσικά) πήγε να τον φιλήσει (!) ο Έντγκαρ του το έκοψε μαχαίρι και του ξεκαθάρισε ότι δεν θέλει τέτοια… Όσο για το cross-dressing, ο Κλίντ βάζει τα πράγματα στη θέση του, μια φορά πήγε ο Χούβερ και έβαλε το φουστάνι της μάνας του, όταν την έχασε. Ένα ηδονιστικό φετίχ μετατρέπεται σε ξέσπασμα πένθους. Οι κασέτες με τις χιλιάδες υποκλοπές ήταν ένα απλό κουσούρι ενός ηδονοβλεψία, γιατί ήταν περίεργος (εσύ δεν θα ήσουν στη θέση του;) για το πώς η Μέριλιν ακούγονταν στο κρεβάτι. Να λοιπόν πως παραποιούνται τα καθοριστικής σημασίας ιστορικά γεγονότα που παίζουν ρόλο για την ψυχολογία του ατόμου και της πολιτικής που ακολούθησε. Το πολιτικό σύστημα παρακάμπτεται πλήρως ή απλοποιείται. Ποιος ο λόγος να μιλήσεις για τη Γερουσία, το Καπιτώλιο, το Πεντάγωνο και για την εσωτερική λειτουργία του Λευκού Οίκου ή το ρόλο της μυστικής Αστυνομίας και του παρακράτους όταν μπορείς να τα επεξηγήσεις όλα με 25 λέξεις για να το χωνέψουν οι μάζες…. Όλα ανάγονται σε φρουδικά mother issues. Επιπλέον, η στιγμή μεταμέλειας για την πολιτική δράση στα γεράματα του Χούβερ συνοψίζεται στα ψέματα που είπε όταν ήταν μικρός και πήρε το credit για τη δολοφονία του Ντίλιγκερ (!) –λες και αυτό ήταν το μεγάλο του σφάλμα απέναντι στην ανθρωπότητα. Αυτή η απλοποιημένη, έτοιμη γνώση σε ένα δίωρο καλοβαλμένο πακέτο από έναν 80χρονο αφοσιωμένο δεξιό είναι το καλλιτεχνικό πακέτο του J. Edgar.
Από την άλλη μεριά η σκληρή και ανελέητη περίοδος της δεκαετίας του 80 για την Αγγλία και η λαίλαπα της προεδρίας της Θάτσερ περνάνε στο ντούκου στη Σιδηρά Κυρία, όπου το καίριο ζήτημα που μας απασχολεί σε μια τέτοιου πολιτικού βάρους βιογραφία είναι η καθημερινότητα μιας γιαγιάς με γεροντική άνοια (φυσικά). Όλος ο πολιτικός βίος της μακροβιότερης πρωθυπουργού και της κοινωνικής καταστροφής που έφερε –τραύματα που ακόμα επουλώνονται στη Βρετανία σε πλαίσιο κοινωνικού κράτους- συνοψίζονται σε κάτι βιντεολιπίστικα οράματα της Θάτσερ που συνομιλεί με το νεκρό άντρα της τις μέρες που ξέχασε να πάρει τα χάπια της. Η σύνδεση με τον IRA περιορίζεται σε…3 καίρια δευτερόλεπτα, η έκρηξη του punk σαν απάντηση στην πολιτική της με ένα τραγουδάκι (τάχα μου), οι βομβαρδισμοί περνάνε στο ντούκου για να δούμε τη μεταμέλεια και τις επιστολές στις οικογένειες των θυμάτων, η ουσία πίσω από την πλουτοκρατική πολιτική της προσπερνιέται με κάτι ψυχρά πλάνα εξεγέρσεων, ο σχηματισμός μιας καταστροφικής ιδεολογίας απέναντι στην μεσαία τάξη και τις εργατικές μάζες εξηγείται με απλοικά φεμινιστικά κίνητρα σε μια ανδροκρατούμενη βουλή-ρινγκ. Όλα οφείλουν να γίνονται καλοχωνεμένη pop art για το ευρύ κοινό που θα το στηρίξει εμπορικά, όλα πρέπει να γίνουν κατανοητά σε τέτοιο επίπεδο ώστε να περιγραφούν με δυο φράσεις από στόμα σε στόμα : μια γυναίκα που σήκωσε ανάστημα και τουλάχιστον «πίστευε αυτά που έκανε», «είχε τσαγανό» και άλλα τέτοια όμορφα.

 

 

 

 

Έχω πάντως την αίσθηση πως η Φιλίντα Λόιντ θα ήταν διαλλακτική στα παραπάνω επιχειρήματα. Λίγο η θητεία της στο θέατρο, λίγο τα ακούσματα από ABBA (Mama Mia!)… και νομίζω πως θα ήταν ανοιχτή σε κουβέντα πάνω σε όσα πήγαν λάθος στην ταινία της. Όσο για τον Κλίντ… μάλλον θα γρύλιζε… Ίσως να έλεγε και τίποτα περί απόψεων και κωλοτρυπίδων αλλά θα είχε συνοφρυωμένο ύφος (λες και του χρωστάμε) και μετά θα γρύλιζε απαξιωτικά… Γενικώς γρυλίζει…

Όταν βλέπεις ταινίες σαν το J. Edgar καταλαβαίνεις πόσο σου λείπουν τα κείμενα της Πόλιν Κάελ…

Το μόνο πράγμα που αξίζει να κρατήσει ο θεατής από τις δυο βιογραφίες είναι οι υπέροχες ερμηνείες. Πίσω από τα στρώματα κακού μακιγιάζ στο J. Edgar φαίνονται οι φιλότιμες προσπάθειες του Ντι Κάπριο που μετά την δεκαετή θητεία του στο “σχολείο Σκορσέζε” μπορεί και σηκώνει μεγάλους ρόλους (έρχεται και o Great Gatsby). Όμως στο Iron Lady η Μέριλ Στριπ δίνει ένα ρ ε σ ι τ ά λ ερμηνείας και σφραγίζει τη θέση της ως η κορυφαία γυναίκα ηθοποιός όλων των εποχών. Η Στριπ χάνεται στο ρόλο και κυριολεκτικά κάνει θαύματα σε μια χαζευτική ερμηνεία που δε χορταίνεται με τίποτα – καιρός να αποκτήσει το τρίτο όσκαρ.
Για πολιτικό biopic αμφιλεγόμενου προσώπου θα πρότεινα το Il Divo (2008) του Πάολο Σορεντίνο, το εξαιρετικό Malcom X (1992) του Spike Lee, και ίσως το Nixon (1995) του Oliver Stone (παρά τα προβλήματα). Προς το παρόν θα ξεχάσω το πρόσφατο συντηρητικό ανοσιούργημα του Ίστγουντ και θα περιμένω το ριμέικ του στο A Star Is Born (?), επίσης θα αφήσω στην άκρη το νέο ρεσιτάλ της Στριπ (δεν έχει ανάγκη, έρχονται κι άλλα στο μέλλον) και θα προσπαθήσω να επαναφέρω στη καρδιά μου την ταινία που οι δυο τους συναντήθηκαν, τις αριστουργηματικές Γέφυρες Του Μάντισον που αγαπώ με πάθος.

Για τον Χούβερ και για τη Θάτσερ προτιμώ να ακούσω όσα έχει πει ο Chuck D των Public Enemy και ο Τζο Στράμερ των Clash αντίστοιχα, με τους στίχους που έχουν γράψει.

Advertisements

About InfluencesOnly

a television version of a person with a broken heart
This entry was posted in Cinema. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s