How “Meta” Can You Get?

Η εναρκτήρια σκηνή του Scream 4 μας πετάει από το ένα σίκουελ στο άλλο. Ταινία μέσα σε ταινία, ή ταινία μέσα στην οθόνη άλλης ταινίας με θεατές τους πρωταγωνιστές μιας άλλης ταινίας που μιμούνται τους ήρωες μιας άλλης πραγματικότητας;

Μήπως δεν είναι ακόμη αρκετά τραβηγμένο το εγκεφαλικό αστείο;

Σε κάποια επόμενη σκηνή βλέπουμε ένα underground party με back to back προβολή-μαραθώνιο των 7 ταινιών Stab. Είναι τα έξι σίκουελ στην ορίτζιναλ ταινία Stab που βασίστηκε στα πραγματικά γεγονότα που διαδραματιστήκαν στην ταινία Scream. Η κρυφή κάμερα καταγράφει το δολοφόνο με φόντο την αιματηρή ρετροσπεκτίβα στην οθόνη που δείχνει τη -ταινία στην ταινία-  κινηματογραφική διασκευή από το σίκουελ του πρώτου Scream το οποίο φιλοδοξεί να αναβιώσει σε ένα «αληθινά» κινηματογραφικό remake.

Ακόμα;

Έχουν περάσει δεκαπέντε χρόνια από τα πρώτα γεγονότα και η επιζήσασα των μακελειών επιστρέφει στη μικρή πόλη με αφορμή το βιβλίο για τις εμπειρίες της, πράγμα που θα δώσει αφορμή στους συνεχιστές της παράδοσης του Ghostface να ξεσαλώσουν με ανώνυμα τηλεφωνήματα και κινηματογραφικά κουίζ πριν σφαγιάσουν κολεγιόπαιδα. Όμως το τέταρτο Scream είναι ένα νέο blueprint που ξαναγράφει τους κινηματογραφικούς κανόνες των slasher movies. Μάλλον, περισσότερο τους αναλύει και τους κριτικάρει : “Το αναπάντεχο είναι το νέο προβλέψιμο”. H ταινία αναλαμβάνει το ρόλο του κριτικού, του παρωδού, του δημιουργού και τελικά του ίδιου του θεατή, όμως έχει την οξυδέρκεια να το κάνει με σχετική χάρη. Ανατρέπει την ίδια τη σινεφίλ φύση του με inside jokes. «Αρκετά με αυτά τα self aware, post-modern θρίλερ, έχουν ξεπεραστεί από το 1996» λέει η μια αθώα teenager πριν η κινηματογραφική πραγματικότητά της την τιμωρήσει για το σινεφίλ κυνισμό της. Το Scream θυμήθηκε πως είναι να «παίζει» και να έχει άποψη πριν κανιβαλίσει κάθε κλισέ τις horror ιστορίας, από το Friday the 13th και το Halloween μέχρι τις splatter ταινίες, χλευάζοντας τα στερεότυπα του σινεμά φρίκης και φτάνοντας στους πρόσφατους νεωτερισμούς. Μετά την εξάντληση κάθε σινεφίλ ειρωνείας από το δεύτερο κιόλας μέρος και πριν καταστραφεί σαν franchise χάρη στη κάκιστη τρίτη συνέχεια (είπαμε… «trilogies suck») εδώ έχουμε τους κανόνες μιας νέας δεκαετίας. Το γυαλιστερό ρετουσάρισμα και το επαναδούλεμα παλιών ιδεών είναι το σύνθημα της γενιάς της ψηφιακής κάμερας, του streaming και του «lost footage» τρόμου του στυλ Paranormal Activity. Τα remake κάθονται στο ειδώλιο του δικαστηρίου, μέσα από ένα αληθινό remake που παίρνει σάρκα και οστά. Οι σινεφίλ αναφορές στους διαλόγους του Scream 4 είναι τόσες πολλές που οι αμύητοι στη μυθολογία του slasher movie θα ψάχνουν με το ζόρι κανονική ατάκα για να συντονιστούν με τους υπόλοιπους. Το σινεφίλ αστείο όμως γυρίζει στον ίδιο το δημιουργό. Όταν το χιούμορ της ταινίας δεν είναι αμιγώς σινεφιλικό, μοιάζει επιτηδευμένο και αδούλευτο. Όπως και κάθε σκηνοθετική προσπάθεια του Wes Craven από την εποχή που το μετά-μοντέρνο σχόλιο του Scream κατακάθισε στην horror πραγματικότητα: το Cursed, το Red Eye και το My Soul To Take που υπέγραψε ενδιάμεσα είναι πραγματικά κακές ταινίες.

Αν και η ταινία δεν είναι κάτι παραπάνω από μια απολαυστική μετριότητα, το νέο λουτρό αίματος βάζει τα πράγματα στη θέση τους, οι σινεφίλ πώρωση των δολοφόνων είναι ακόμα φετιχιστική, το homage γίνεται πιο αυτοαναφορικό, το φιλμ αποδομεί τον εαυτό του στα μάτια του τρομολάγνου κοινού και το «κλείσιμο του ματιού» στους νεοτερισμούς του μετά-τρόμου βροντοφωνάζει στα μούτρα των φιλόδοξων remake «Don’t Fuck With The Original»!

“Το Saw δεν είναι ταινία τρόμου, είναι πορνογραφικό και σαδιστικό σκουπίδι” ή αλλιώς : “Πες τα χρυσόστομε!” Το b-movie Scream έχει περισσότερη ηθική από το σύνολο των γραφιάδων και κριτικών που πελαγώνουν σε θεωρίες. Η αιματοβαμμένη τετραλογία δίκαια μπαίνει σε μια λίστα ταινιών (ασχέτου ποιότητας) που αποτελούν το καλύτερο manual κριτικής κινηματογράφου και δημιουργίας του όσον αφορά τους κανόνες αφήγησης και τη σκηνοθετική αυτοδιάθεση.

Inception (2010) Μια από τις άφθονες παραμέτρους που τρέχουν κάτω από τον εμμονοληπτικό πυρήνα του Inception είναι το πώς πρέπει να γίνονται οι ταινίες. Η σκηνή που ο DiCaprio ξεναγεί την Ellen Page στην τεχνική της δημιουργίας ονείρων είναι ένα σινεφίλ σχόλιο για τους κινδύνους του να γίνεις μη πιστευτός. Οι υποψίες των ονειροπόλων που χάνονται στον κόσμο του τεχνητού ονείρου θα στραφούν άγρια και με οργή πάνω στον δημιουργό όταν η συνολική ψευδαίσθηση αρχίζει να καταρρέει.

Inglourious Basterds (2009) Κάθε ταινία του Quentin Tarantino αποτελεί ένα διαφορετικό οδηγό στην pop κουλτούρα και το έργο του είναι ένα ατελείωτο homage σε τεχνικές, τάσεις επιρροές και διαφορετικές εκφάνσεις του σινεμά. Η πιο πρόσφατη δημιουργία του είναι μεταξύ άλλων σχόλιο στη πολεμική ταινία, φαντασιόπληκτη ιστορία εκδίκησης στη καρδιά μιας ναζιστικής Βαβέλ και υπερβίαιη εξτραβαγκάντσα με φόντο το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ακόμα περισσότερο όμως είναι ένας παιχνιδιάρικος στοχασμός στη «γλώσσα» του κινηματογράφου και στη δύναμή του να αλλάξει την ιστορία και να υπερβεί τα επικοινωνιακά στεγανά. Τα θύματα γίνονται άγριοι φονιάδες αλλάζοντας την «ιστορία» που σαν θεατές βλέπουμε σε μια αίθουσα, με τη δράση να εκτυλίσσεται μέσα σε μια άλλη κινηματογραφική αίθουσα. Η σύγχρονη ιστορία αλλάζει στα χέρια ενός σκηνοθέτη με φόντο ένα προπαγανδιστικό φιλμ με τα μυαλά του πολέμου να να είναι θύματα και τον «ψεύτικο» ναζί ήρωα να παίρνει φωτιά από τον προβολατζή από τις φλόγες που ξεσπάνε από ένα σωρό μπομπίνες και σελιλόιντ.

Rear Window (1958) Πάντα είχε τον τρόπο ο Alfred Hitchcock να παίζει με τα βαθύτερα ένστικτα του θεατή. Μια πιο θεωρητική ανάγνωση του Rear Window είναι πως βάζει τον ήρωα στο ρόλο του θεατή που θεωρεί τον εαυτό του ένα βήμα μπροστά από τη πλοκή και θέλει να επέμβει στα δρώμενα. Ο καθισμένος σε αναπηρική καρέκλα ήρωας μετατρέπεται σε ηδονοβλεψία αποκτώντας μια αλληγορική διάσταση, ένα θεατή που βλέπει το έργο να παίζεται μπροστά του, ή που ψάχνει μια εύκολη απόδραση. Η θρυλική πίσω αυλή εκείνης της αξεπέραστης ταινίας μετατρέπεται στο κινηματογραφικό κάδρο, το τηλεσκόπιο στο τηλε-κοντρόλ που του επιτρέπει να αλλάζει κανάλι και ο ήρωας γίνεται προέκταση του θεατή που υποψιάζεται το μυστήριο και θέλει να «μπει» στη πλοκή χωρίς να περιορίζεται στο ρόλο του.

Peeping Tom (1960) Το αριστούργημα του Michael Powell είναι τόσο πολυδιάστατο και σημαντικό που χρειάζεται ανάλυση σελίδων για το φιλοσοφικό και αισθητικό βάρος του. Η ιστορία του αφορά έναν serial killer με κάμερα. Έναν φωτογράφο-σκηνοθέτη. Η κάμερα είναι το φονικό του όπλο και η ηδονή του αντλείται από την απαθανάτιση της φρίκης στα πρόσωπα-θύματα. To σινεμά ως τερέν δράσης ενός ηδονοβλεψία με την απεικόνιση του θανάτου να είναι πιο τρομακτική και από την ιδέα του. Την ατάκα κλειδί για τη κατανόηση του προφητικού έργου του Powell λέει η τυφλή γριά που «παρακολουθεί» τα βουβά φιλμ του συνεσταλμένου φονιά : All this filming…it’s unhealthy! Αν και θεωρείται κλασσική, η ταινία κατέστρεψε την καριέρα του Powell και παραμένει το πιο διεστραμμένο σχόλιο στη σχέση θεατή-δημιουργού.

Funny Games (1997) Ένας από τους πιο μισάνθρωπους θιασώτες του νιχιλιστικών διδαγμάτων του σινεμά, Michael Haneke περνάει τα μηνύματά του στους θεατές με τη μέθοδο της δυσάρεστης θεραπείας. Όπως οι γονείς που πιάνουν τα παιδιά με τσιγάρα και τους βάζουν να καπνίσουν μια ολόκληρη κούτα μονοκοπανιά για να τιμωρηθούν και να το σιχαθούν. Ο Haneke θέλει να παίξει με την ηδονή που αντλεί ο θεατής από τις σκηνές βίας. Έτσι τον έβαλε μέχρι να μην αντέχει άλλο, σε ένα άνευ όρων σαδιστικό βασανιστήριο ενός ζευγαριού από δυο δράστες που δεν έχουν κανένα κίνητρο στις πράξεις τους πέρα από τη χαρά της βίας. Ο Γερμανός προβοκάτορας θεωρούσε ότι πηγαίναμε γυρεύοντας. Το πήραμε το μάθημά μας, το ίδιο και αυτός όταν πάτωσε παταγωδώς το Αμερικάνικο ριμέικ που ο ίδιος ο ιδεολόγος auteur γύρισε πιστό στο πρωτότυπο για να πιάσει τα φράγκα του box office.

The Player (1992) Μετά τα ένδοξα 70’s και μετά από μια πέτρινη δεκαετία που ζούσε σαν εξόριστος από το σύστημα, ο Altman επέστρεψε με τον «Παίχτη» στις αρχές των 90’s, μια δηλητηριώδη σάτιρα στο παρασκήνιο του Χόλυγουντ. Σε ένα κόσμο που όλα συνοψίζονται σε 25 λέξεις, και οι πιο γελοίες ιδέες για ταινίες ψάχνουν για μια θέση στον ήλιο (“Out Of Africa meets Pretty Woman”) ο Tim Robbins υποδύεται έναν φιλόδοξο μεγαλοπαραγωγό που δέχεται απειλές για τη ζωή του από έναν σεναριογράφο που έχει αδικηθεί και μιλάει για όσους έχουν απηυδήσει από τις ανακυκλούμενες ιδέες, τους ατάλαντους star και την ανάγκη για happy endings.

Αdaptation (2002) Ο σεναριογράφος Charlie Kaufman γίνεται ήρωας του Adaptation, μια εγκεφαλική κωμωδία πάνω στις αποτυχημένες προσπάθειες του ίδιου του σεναριογράφου να μετατρέψει το βιβλίο της Susan Orlean πάνω στις ορχιδέες σε σενάριο ταινίας. Τελικά ο Spike Jonze θα σκηνοθετήσει το σενάριο που αφορά το συγγραφικό μπλοκάρισμα του Kaufman και τη μάχη του με το alter-ego του, ή μάλλον τον φανταστικό του δίδυμο αδελφό που έχει τις δικές του mainstream ανησυχίες για διασκευές. Ο Kaufman κάνει το δικό του νευρωτικό 8 1/5, που αυτοκαταστρέφεται στο συμβατικό τρίτο μέρος του και αποδυναμώνει ένα πανέξυπνο statement για τα όρια του δημιουργού και το παιχνίδι της διασκευής ενός βιβλίου μέσα στη διασκευή ενός σεναρίου που καταλήγει στο σενάριο της ταινίας που βλέπουμε.

Advertisements

About InfluencesOnly

a television version of a person with a broken heart
This entry was posted in Cinema. Bookmark the permalink.

One Response to How “Meta” Can You Get?

  1. sophia says:

    to “Scream 4” ehei stoiheia autosarkasmou kai polles anafores se tainies tromou me mia diadesi diakomodisis.nomizw oti gia enan theathi pou ehei parakolouthisei to sugkekrimeno eidos mporei na einai kai arketa diaskedastiko.
    allwste ektos apo tis sugkekrimenes tainies diakomodouse me eustoho tropo kai tin anagki pollwn anthropwn gia diasimotita (auta ta perifima 5 lepta diasimotitas).
    i kaluteri omws ataka itan pros sto telos “Don’t Fuck With The Original”.eheis dikio einai apolaustiko alla se kamia periptwsi den xefeugei apo tin metriotita.

    ontws to “Rear Window” itan korufaia tainia kai leitourgouse apsoga se polla epipeda.artia!apo tis kaluteres…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s